Türkiye’nin mega projeleri: Sıfırdan rekora

Hemen her ülkenin ekonomik gücüne göre gerçekleştirdiği ya da gerçekleştirme planları yaptığı büyük projeleri vardır. Türkiye’de son yıllarda “mega proje” adıyla anılan bir çok proje gerçekleştiriliyor. Bu projelerin insan hayatını kolaylaştırmak gibi hedeflerinin yanısıra ekonomik ve politik amaçları da var.

Yavuz Sultan Selim Köprüsü

mavi ışıklandırmayla Yavuz Sultan Selim Köprüsü

Bu yazıda politik değerlendirmelere girmeden, Türkiye’nin mega projelerini, tarih, maliyet ve beklenen etkileriyle anlatmak istiyorum. Projelerin sıralaması bütçesine göredir.

Uzun bir yazı olacak ve başlıklar zamanla doldurulacak.

Altyapı Projeleri

  • Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP): 28 milyar dolar

  • İstanbul 3. havalimanı: 22 milyar euro

    KDV dahil maliyet 25,6 milyar euro.Yıllık yolcu kapasitesi 150 milyon.

    Cumhuriyet tarihinin en büyük ihalesiyle Cengiz-Kolin-Limak-Mapa-Kalyon ortak girişim grubunda kalan proje ile havayolu trafiğinde Türkiye’nin ve İstanbul’un önemli bir bağlantı noktası olması amaçlanıyor.

  • Sinop Nükleer Santrali: 22 milyar dolar

    Kurulu Güç: 4.800 MW
    Reaktör Tipi: VVER-1200 (AES-2006)
    Ünite Sayısı: 4 Ünite (1200 MW*4)
    İşletme ömrü: 60 yıl

    Bu büyüklükte bir nükleer santralde 500.000 tür makina-ekipman-malzeme kullanılıyor. Kullanılan malzemede ise mümkün olduğunca yerlilik oranının yüksek oranda olması arzu ediliyor.

    Halihazırda 14 ülkede 68 nükleer santralin inşaatı devam ederken 31 ülkede 437 faal nükleer santral bulunuyor. Bunlardan 104 tanesi ise Amerika Birleşik Devletleri’nde. Nükleer santralı olan 15 ülkenin elektrik ihtiyacının %18’i, Fransa’nın elektriğinin ise %78’i nükleerden sağlanıyor.

  • Akkuyu Nükleer Santrali: 20 milyar dolar

    Anlaşma tarihi: 12.05.2010 (Türkiye & Rusya)
    Kurulu Güç: 4.480 MW
    Reaktör Tipi: ATMEA-1
    Ünite Sayısı: 4 Ünite (1120 MW*4)
    İşletme Ömrü: 60 yıl

    Sinop nükleer santraline göre inşaat öncesi çalışmalar daha fazla ilerlenmiş olduğu için Türkiye’nin ilk nükleer santrali olmaya aday.

    Akkuyu ve Sinop nükleer santrallerinin 2023 yılına kadar devreye alınması durumunda, o zamanki kurulu elektrik gücümüzün %10’unu oluşturuyor olacaklar.

  • İstanbul-İzmir Otoyolu: 16 milyar dolar

    Ulaşım süresi: İstanbul-İzmir (3,5 saat)

    Proje tamamlandığında İstanbul – İzmir arasındaki ulaşım süresini 9 saatten 3,5 saate indirecek. Projenin diğer adı Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu’dur. Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş. tarafından yapılıyor.

    Osmangazi Köprüsü

    29 Ekim 2010 (temel atma), 1 Temmuz 2016 (açılış)
    Ulaşım süresi: Dilovası Dil Burnu-Altınova Hersek Burnu (6 dakika)

    Projenin en önemli ayaklarından biri olan Osmangazi Köprüsü (İzmir Körfez Köprüsü), körfez geçiş süresini 1 saatten 6 dakikaya düşürdü.

    Köprünün toplam uzunluğu 2.682 metre ve orta açıklığı 1.550 metre. Dünyanın en uzun 4. orta açıklığa sahip köprüsü konumunda bulunuyor.

  • Kanal İstanbul: 15 milyar dolar

  • Kınalı-Tekirdağ-Çanakkale-Savaştepe Otoyolu: 8 milyar dolar

    18 Mart 2017 (beklenen temel atma), 2023 (beklenen açılış)
    Yap-İşlet-Devret

    İstanbul’u İç Anadolu’nun batısına ve Kuzey Ege’ye bağlamayı hedefliyor. İstanbul Boğaz geçişine alternatif oluşturacak.

    Balıkesir’i Çanakkale üzerinden 1915 Çanakkale Köprüsüyle İstanbula’a bağlayacak olan proje tamamlandığında, Çanakkale İstanbul’a daha yakın olacak. Çanakkale’nin en batıda olup da heryerden uzak olan konumu değişecek.

    İstanbul-İzmir Otobanı ile de birleşen yol İstanbul’u başka bir noktadan İzmir’e bağlayacak.

    1915 Çanakkale Köprüsü: 5 milyar dolar

    Geçiş ücreti: 15 Euro + KDV

    Dev projenin en önemli ayağını 5 milyar dolarlık tahmini bedele sahip olan 1915 Çanakkale Köprüsü oluşturuyor.

    Çanakkale Boğaz Köprüsü’nün ankrajlar arası toplam uzunluğu 4.023 metre, orta açıklığı 2.023 metre, yan açıklıkları ise 1000’er m. olarak planlanıyor. Yapımı tamamlandığında dünyanın en uzun orta açıklığa sahip asma köprüsü olacak.

  • Marmaray: 5 milyar dolar

    Marmaray Haritası

    Marmaray Haritası

    9 Mayıs 2004 (temel atma), 29 Ekim 2013 (açılış, Ayrılık Çeşmesi-Kazlıçeşme)
    Ulaşım süreleri: Üsküdar-Sirkeci (4 dakika), Ayrılık Çeşmesi-Kazlıçeşme (18 dakika), Gebze-Halkalı (105 dakika)
    Yolcu kapasitesi: çift yönde 150.000 kişi/saat (tamamen bittiğinde)

    Marmaray, Gebze-Halkalı arasındaki 76 kilometrelik demiryolu hattının iyileştirme projesidir. Proje tamamlandığında iki banliyo hattı ile bir şehirlerarası tren (hızlı tren) hattından oluşacak. İstanbul’un iki ucu arasında kesintisiz demiryolu ulaşımı sağlanarak, 105 dakikada Gebze’den Halkalı’ya ulaşılabilecek.

    Ayrılık Çeşmesi’nden Kazlıçeşme’ye kadar olan 13,6 kilometrelik hat tamamlandı ve metro seferleri başladı. Bu hatttın 1,4 kilometresi batırma tüp tünellerle boğazın altından geçiyor.

    İstanbul’un iki yakası arasında metro ulaşımının başlamasıyla Üsküdar-Sirkeci arası 4 dakikaya, Ayrılık Çeşmesi-Kazlıçeşme arası 18 dakikaya düştü.

  • Haydarpaşa Liman Projesi: 5 milyar dolar

    Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan 2016 Ağustos’ta verdiği mülakatta Haydarpaşa Garı’nın yüksek hızlı trenlerle birlikte İstanbul’a, İstanbullulara ve ülkemize tren garı olarak hizmet vermeye devam edeceğini ifade etti. Projenin tren garı dışındaki geleceği henüz net değil.

  • Sürat Demiryolu Hattı Projesi (Ankara-İstanbul): 5 milyar dolar

    Ulaşım süresi: 1,5 saat (Ankara-İstanbul)
    Maksimum Hız: 350 km/saat
    Uzunluğu 500 km (Ankara, Sincan – İstanbul, Halkalı)
    Yap-İşlet-Devret, planlanan açılış tarihi 2018

    Ankara-İstanbul arasındaki Yüksek Hızlı Tren (YHT) hattı dışında yeni ve daha hızlı trenlerin hareket edebileceği bir tren yolu hattı açılması planlanıyor. Çok yüksek hızlı trenlerin kullanılacağı yeni hatta Ankara-İstanbul arasındaki ulaşım süresi 1,5 saate düşecek.

    Ankara’dan başlayacak olan hat, 3. köprü üzerinden Halkalı’ya uzanacak.

    Sürat Demiryolu Hattı, Ankara-İstanbul arasını Eskişehir üzerinden değil, TEM otoyoluna paralel olarak tamamlayacak. Bu proje tamamlandığında, mevcut YHT hattı bütün şehirlere uğrayan banliyo hattı gibi olacak.

    Bu hattın TCDD yerine, YİD modeliyle özel sektör tarafından yapılıp işletilmesi planlanıyor.

  • Ankara-İzmir YHT: 4,2 milyar dolar

  • Ankara-İstanbul YHT: 4 milyar dolar

    Açılış – 15 Mart 2009 (Ankara-Eskişehir), 25 Temmuz 2014 (Eskişehir-İstanbul)
    Ulaşım süresi: 3 saat (Ankara-İstanbul, tüm etaplar tamamlandığında)
    Maksimum Hız: 250 km/saat

    Ankara – İstanbul Yüksek Hızlı Tren hattı üzerinde Ankara, Sincan, Polatlı, Eskişehir, Bozüyük, Bilecik, Arifiye, İzmit, Gebze ve Pendik olmak üzere 10 istasyon bulunuyor.

    Henüz hızlı tren Haydarpaşa istasyonuna kadar ulaşmıyor. Hattın eksiklikleri tamamlandığında Ankara-Haydarpaşa arasındaki yolculuk süresinin 3 saate düşmesi bekleniyor.

  • Sivas-Kars YHT: 4 milyar dolar

  • Yavuz Sultan Selim Köprüsü: 3,5 milyar dolar

  • Ankara-Sivas YHT: 2,5 milyar dolar

  • Avrasya Tüneli: 1,3 milyar dolar

    26 Şubat 2011 (temel atma) – 20 Aralık 2016 (açılış)
    Ücret (her iki yön de ücretli – tek yön için): otomobil (4$), minibüs (6$)

    Yap-İşlet-Devret, İşletme süresi: 24 yıl 5 ay
    Yüklenici firma: Avrasya Tüneli İşletme İnşaat ve Yatırım A.Ş.(ATAŞ)

    Avrasya Tüneli, Türkiye'nin Mega Projeleri

    Avrasya Tüneli iki katlı olarak, otomobil, minibüs gibi hafif araçların geçişi için tasarlandı.

    Avrasya Tüneli Projesi (İstanbul Boğazı Karayolu Tüp Geçişi Projesi), iki kıtayı birbirine köprülerle değil, boğazın altından geçen karayoluyla bağlayacak.

    Proje ile İstanbul’un en yoğun güzergahlarından biri olan Göztepe-Kazlıçeşme arasındaki yolun 100 dakikadan 15 dakikaya düşürülmesi hedefleniyor. İstanbul Boğazı’nın altından geçen 5,4 kilometrelik iki katlı ve çift şeritli karayolu tünelinden ve bağlantı yollarından oluşan projenin toplam uzunluğu 14,6 km.

    İstanbul Boğazı Karayolu Tüp Geçişi Projesi haritası

    Avrasya Tüneli haritası

    Tünelin bir katı gidiş, diğer katı geliş için kullanılacak ve otomobil, minibüs gibi hafif araçların geçişine izin verilecek. Günde 120.000 aracın geçiş yapması öngörülüyor. Otomobiller için 4, minibüsler için 6 dolarlık geçiş ücreti uygulanacak ve her iki yön de ücretli olacak.

    Uluslararası Tünel ve Yeraltı Yapıları Birliği’nden (ITA) Yılın Projesi, Infrastructure Journal’dan En Yenilikçi Ulaşım Projesi gibi çeşitli kurumlardan aldığı 6 adet uluslararası ödülü bulunuyor.

    Tüneli inşa eden ve işleten Avrasya Tüneli İşletme İnşaat ve Yatırım A.Ş.(ATAŞ) iki eşit ortaklı olarak 2009 yılında kuruldu. Ortakları, Türkiye’den Yapı Merkezi ve Güney Kore’den SK E&C şirketleridir.

    Ulaştırma Bakanlığı’nın düzenlediği isim anketi yine bakanlık tarafından iptal edildi: Avrasya Tüneli için isim aranıyor. Fikirlerinizi udhb anket sayfasına gönderebilirsiniz.

    Avrasya Tüneli, 20 Aralık 2016 tarihinde hizmete açıldı.

Türkiye’nin altyapıya yönelik mega projelerinin yanısıra savunma sanayine yönelik büyük bütçeli projeleri de var. Bu projeler, uçak, helikopter, denizaltı ve tank üretimini kapsıyor.

Savunma Projeleri

  • Müşterek Taarruz Uçağı: 16 milyar dolar

  • ATAK Helikopteri 3,3 milyar dolar

  • Yeni Tip Denizaltı 2,7 milyar dolar

  • A400M Ulaştırma Uçağı: 1,7 milyar dolar

  • M60 Tank Modernizasyonu 687 milyon dolar

  • Mayın Avlama Gemisi: 625 milyon dolar

  • Sea Hawk Deniz Helikopteri: 557 milyon dolar

  • ALTAY Milli Tankı: 500 milyon dolar

Geçtiğimiz günlerde 93. yaşını kutladığımız Türkiye Cumhuriyeti, 600 yıllık Osmanlı’dan sonra, onun olumlu ve olumsuz birçok özelliğini bünyesinde taşımaya devam etmişti. 1950’lerden sonra büyük çaplı üretime başlamış, 1980’lerden sonra ise dışa açılma sürecini başlatmışız.

600 yıllık Osmanlı Devleti’nin sonrasında, 29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Bir süre önce de devletimizin 93. yılını törenlerle kutladık. Osmanlı’nın yıkılma sebepleri arasında bilim ve teknolojide geri kalmamızın olduğu söylenir. Ülkemizin ilk dönemlerinde toplu iğneyi bile üretemediğimiz ve neredeyse tamamen dışa bağımlı olan bir tarım ülkesi olduğumuz söylenir. 1950’lerden sonra büyük çaplı üretime başlamış, 1980’lerden sonra ise dışa açılma sürecini başlatmışız.

Şimdi ise alt yapı projeleriyle teknoloji, ticaret ve sanayi için kolaylık oluşturuluyor. Savunma projeleri dışındakiler için direkt teknoloji geliştirmeye yönelik olduklarını söylemek ise zor.


Kaynaklar ve Proje Sayfaları:

Türkiye’nin Mega Projeleri sayfası hazırlanırken taranan bazı kaynaklar.
Avrasya Tüneli
Enerji Bakanlığı Nükleer Güç Santralleri

İlginizi çekebilir  Dünyanın en büyük yılanı: Anakonda ve Piton

4 yorum

Kimler Neler Demiş?

4 Yorum - "Türkiye’nin mega projeleri: Sıfırdan rekora"

Bildir
Sıralama:   En Yeniler | Eskiler | Beğenilenler

Çok net, gayet açıklayıcı, gereği kadar detaylı bir araştırma olmuş. Bu birbirinden “mega” projeleri politaya hiç bulaşmadan yorumlayamayacağım için yorumum bu kadar:)

Bilgilerin için teşekkürler… Bu sayfada olmaktan zevk alıyorum…

wpDiscuz