Ağrı Dağı ve Türkiye’nin en yüksek dağları

Zorlu tırmanışları, heybetli görünüşleriyle ülkemizde bir çok dağ bulunuyor. Doğu Anadolu Bölgesi, yüksek bir bölge olması nedeniyle bir çok yüksek zirveye de ev sahipliği yapıyor. Ülkemizin en yüksek dağı olan Ağrı da bu bölgemizde.

Türkiye’nin en yüksek dağlarını görmek için listeye, detaylı bilgi için de Ağrı Dağı bölümüne bakabilirsiniz.

Bu yazıda bulabilecekleriniz:


Türkiye’nin en yüksek dağları

  • 1. Ağrı Dağı – Türkiye’nin en yüksek dağı

    Ağrı Dağı

    Türkiye’nin en yüksek dağı

    Ağrı ve Iğdır’da olan Ağrı Dağı’nın yüksekliği 5.137 metre

  • 2. Cilo Dağı

    Cilo Dağı, Hakkari
    Cilo Dağı, Hakkari’da ve yüksekliği 4.170 metre.

  • 3. Süphan Dağı

    Süphan Dağı, Bitlis
    Yüksekliği 4.049 metre olan Süphan Dağı Bitlis’te.

  • 4. Kaçkar Dağı – Karadeniz Bölgesi’nin en yükseği

    Kaçkar Dağı, Rize
    Rize’deki Kaçkar Dağı’nın yüksekliği 3.932 metre.

  • 5. Erciyes Dağı – İç Anadolu’nun en yükseği

    Erciyes Dağı, Kayseri
    Kayseri’nin simgelerinden biri olan Erciyes Dağı’nın yüksekliği 3.916 metre.

  • 6. Küçükağrı Dağı

    Büyükağrı Dağı’nın yanındaki kardeşi, daha kısa olan komşu zirvenin yüksekliği 3.896 metre.

  • 7. Kızılkaya Dağı

    Niğde’deki Kızılkaya Dağı’nın yüksekliği 3.767 metre.

  • 8. Demirkazık Dağı

    Yine Niğde’nin yüksek zirvelerinden olan Demirkazık Dağı’nın yüksekliği 3.756 metre.

  • 9. Artos Dağı

    Van’ın en büyük dağı olan Artos 3.550 m. yüksekliğinde.

  • 10. Mercan Dağı

    Erzincan’ın Mercan Dağı’nın deniz seviyesinden zirvesine kadar olan yüksekliği 3.549 metre.

Ağrı Dağı yüksekliği, tırmanışı ve efsanesi

Sönmüş bir volkan olan Ağrı Dağı, 5.137 metredeki doruk noktasıyla Türkiye’nin en doğusunda sınıra çok yakın.

Ağrı ve Iğdır il sınırlarının içinde, Büyük Ağrı ve Küçük Ağrı olmak üzere iki zirvesi bulunuyor.

Tarihte, “çıkılması imkansız dağ” denmişti. Ağrı Dağı Efsanesi ile nam yapmış, Nuh’un Gemisi arayışlarıyla gündemde kalmıştır.

Ağrı Dağı

Ağrı Dağı

Konumu ve Özellikleri

Türkiye’nin en yüksek dağı Ağrı

  • Yüksekliği: 5.137 metre
  • Türü: Stratovolkan ve iki volkanik koniden oluşur; Büyük ve Küçük Ağrı
  • 4.000 metrede kalıcı kar başlar ve Türkiye’nin en büyük belki tek buz takkesi (kalıcı buzul) Büyük Ağrı’nın zirvesindedir.

Osmanlılar büyüklüğüne hürmeten Ağır Dağ demişti. Selçuklular’da Eğri Dağ, Arapça’da Cebel el-Haris, Farsça’da Kuh-i Nuh (Nuh’un Dağı), Ermenice’de ise Ararat ya da Masis olarak geçer.

Dünyada ise Ağrı Dağı olarak değil Ararat olarak biliniyor.

Doğu Anadolu Bölgesi‘nde, Iğdır ve Ağrı il sınırları içinde yer alır.

Türkiye’nin en büyük dağı, 2004 yılında ilan edilen Ağrı Dağı Milli Parkı sınırları içindedir.

Dağın bir yakasından Aras Nehri, diğer yakasından Fırat’ın uzun kolu olan Murat Çayı geçer.

Koordinatları

39° 71′ 52″ Kuzey Enlemi ve 44° 14′ 41″ Doğu Boylamı

Sınırlarımızın Bekçisi

Dağ, üç ülkenin sınırına çok yakın. 16 km doğusunda İran ve Nahçıvan sınırı, 32 km kuzeyinde ise Ermenistan sınırı başlar.

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda İran sınırları içinde kalan Küçük Ağrı, 23 Ocak 1932 tarihinde İran ile yapılan değiş tokuş anlaşmasıyla Türkiye’ye geçti. İran sınırı, Küçük Ağrı’nın doğu eteklerinde başlar.

Ermenistan açısından, Ararat dedikleri Ağrı Dağı, kutsal ve siyasi/kültürel açıdan saplantı derecesinde derinden bağlandıkları bir dağdır.

Coğrafi Özellikleri

Ağrı Dağı, iki volkanik koniden oluşur. Ağrı Dağı’nın yüksek zirvesinin adı Atatürk (Büyük Ağrı), alçak olanın ise İnönü (Küçük Ağrı) adıyla bilinir. Batıda bulunan Atatürk zirvesi 5.137 metre, İnönü zirvesi ise 3.896 metre yüksekliğinde.

İki dağın arasında ise 2.700 metrede bir boyun olan Serdar Bulak Geçidi bulunuyor. Bu geçide zamanında Ruslar tarafından yapılan askeri kışla ise hala duruyor.

Dik yamaçlı, yüksek koni biçiminde ve kompleks Stratovolkan türünde bir dağ ve son volkanik patlama 1840 yılında gerçekleşti. Volkandan püsküren magma, asidik özellikte olduğu için lavın akışkanlığı azdır, dolayısıyla çok uzağa gitmeden soğur ve sertleşir. Ancak 4.000 metreye kadar bazalt, daha yüksekte ise andezit lavlarından oluşur. Küçük Ağrı’nın krateri yok olduğu için tepeye doğru eğimi artan daha sivri ve konik bir görüntüsü vardır.

Türkiye’nin en yüksek dağının etekleriyle birlikte uzun çapı 45, kısa çapı ise 30 kilometreyi buluyor. Yaklaşık 1.150 km2’lik bir alana yayılır.

Ağrı Dağı’nın kalıcı kar sınırı 4300 metre. Ayrıca 5,7 km2’lik alana sahip olan Türkiye’nin en büyük buzulu da dağın zirvesinde. Buzulun 1950’lerde 10 km2’lik bir alan kapladığı sanılıyor. Türkiye’deki tek buz takkesi olan buzulun 11 dilinden kuzey yamacında olanlar 3.900 metreye, güney yamacında olanlar ise 4.200 metreye kadar iner. Buzul dillerinin uzunluğu 1-2,5 km arasında olup bunların en büyüğü dağın kuzeydoğusunda bulunan Cehennemdere Vadisi’nde biter.

Cehennemdere vadisi dışında büyük vadisi yoktur.

Küçük Ağrı’nın güneyindeki Hallaç Köyü’nde ise 50 metre genişliğinde, 100 m. uzunluğunda ve 8 metre derinliğinde bir buz mağarası bulunur.

Yıl boyunca zirvesi kalıcı kar ve buz takkesi (ice cap) ile kaplı olan dağa tırmanmak ise oldukça zor.

Ağrı Dağı tırmanışları

Ağrı Dağı, Hiç Bir Zaman Çıkılamayacak Bir Dağ
Marco Polo

Marco Polo, Ağrı Dağı için “hiç bir zaman çıkılamayacak bir dağ” demişti. İlk tırmanma denemeleri orta çağlarda yapılmışsa da Marco Polo’nun sözünü desteklercesine başarılı olamadı.

Ancak 1829 yılında, Alman doğa bilimci – gezgin Friedrich Parrot ve Ermeni yazar Khachatur Abovian, dört kişiyle birlikte Büyük Ağrı’ya ilk defa tırmandılar. Aynı ekspedisyondaki üçüncü denemelerinde zirveye ulaşmayı başaran ekip yanlarındaki barometreyle zirvenin yüksekliğini 5.250 metre ölçmüştü. Ayrıca bu tırmanışın dünya tarihinde bir insanın tırmandığı en yüksek ikinci zirve olduğu tahmin ediliyor.

İlk tırmanışların kronolojisi

  1. 09 Ekim 1829 – Alman Friedrich Parrot, Ermeni Khachatur Abovian
  2. Ağustos 1834 – Rus Kozma Spassky-Avtonomov
  3. 1835 – Karl Behrens
  4. 29 Temmuz 1845 – Alman Otto Wilhelm Hermann von Abich
  5. 1848 – İngiliz Henry Danby Seymour
  6. 1879 – İngiliz James Bryce
  7. 1893 – İngiliz Henry Finnis Blosse Lynch
  8. 21 Şubat 1970 – Bozkurt Ergör, Ağrı Dağı’na ilk kış tırmanışı

Türkiye’nin en yüksek dağına bir Türk ilk defa 21 Şubat 1970 tarihinde tırmandı. Dağcılık Federasyonu eski başkanı Dr. Bozkurt Ergör tarafından solo tırmanış şeklinde gerçekleştirilen bu tırmanış aynı zamanda Ağrı Dağı’na yapılan ilk kış tırmanışı olarak kayıtlara geçti.

1990’lı yıllarda terör nedeniyle yasaklanan tırmanışlar günümüzde yapılmaktadır. Ağrı Dağı’nın güney rotası Doğubayazıt’tan başlar. Klasik rota olarak da adlandırılır ve kolay olanıdır. Kuzey rotaları ise buzulları da içeren daha zorlu tırmanışları kapsar ve Iğdır’dan başlar.

Türkiye Dağcılık Federasyonu’ndan turlar ve tırmanışlarla ilgili detaylı bilgi alabilirsiniz. Turizm ve özellikle dağcılar için önemli bir tırmanış noktası olabileceği halde henüz yeterli ilgiyi görmüyor. Aşağıdaki videoda Ağrı Dağı Zirve Tırmanışı’nı izleyebilirsiniz.

Ağrı Dağı Efsanesi

Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi

“Ey yeryüzü! Yut suyunu. Ey gök! Tut suyunu” denildi. Su çekildi, iş bitirildi. Gemi de Cûdî’ye oturdu ve “Zalimler topluluğu, Allah’ın rahmetinden uzak olsun!” denildi.
Hûd / 44 – Diyanet İşleri Meali

Türkiye’nin en yüksek dağı olan Ağrı, Büyük Tufan’dan sonra Hz. Nuh’un gemisinin oturduğu dağ olarak da efsaneleşir. Eski Ahid gibi bazı dini ve diğer tarihi-mitolojik kaynaklarda Nuh’un Gemisi’nin Ağrı Dağı’nda olduğu yazar. Nuh’un gemisini bulmak için dağda dönem dönem yapılan aramalar haber konusu oluyor. Hatta geminin bulunduğuna dair haberler bile mevcut.

Kur’an-ı Kerim’de Hud Suresi 44. ayetinde ise geminin Cudi dağına oturduğu yazar. Cudi Dağı, Şırnak ilinin sınırları içinde ve “Şırnak” isminin “Şehr-i Nuh” kelimesinden geldiğine inanılır. Ayrıca Ağrı Dağı’nın sarp ve yaşamaya elverişli olmayan yapısına karşın Cudi’nin yaşamak için daha uygun olması da dikkatleri Cudi’ye çeviriyor.

Roman: Yaşar Kemal’in romanı olan Ağrı Dağı Efsanesi’nde dağ köylerinden birinde yaşayan Ahmet ve yörenin ileri gelenlerinden Mahmut Han’ın kızı Gülbahar’ın aşkını anlatır. Yaşar Kemal bu romanında, sevdalıların birbirlerine kavuşmak için yaptıklarını ve Ahmet’in Gülbahar’a kavuşmak için Mahmut Han’ın şartını yerine getirişini anlatırken romanın karakterleri üzerinden de insan psikolojisini tahlil eder. Ayrıca, dağda yaşayan köylülerin kültürlerini, kahramanlığı ve bölgenin coğrafyasını da etkileyici bir dille anlatır. 1970 yılında basılmıştır.

Film: 1975 yılında ise yönetmenliğini Memduh Ün’ün yaptığı, Hakan Balamir, Fatma Girik ve Hayati Hamzaoğlu’nun başrollerini paylaştığı aynı isimle bir film de çevrilmiştir.

Enstrümental müzik parçası: Bestesi Murat Ses’e ait olan Ağrı Dağı Efsanesi enstrümantal parçası, çeşitli tufan efsanelerinden esinlenerek 1970’lerde yazılmıştır. 1995 yılında yayınlanan Yedi Karanfil 3 albümünün ilk parçası olarak tekrar yorumlanmış olan müziği muhteşem manzarası eşliğinde aşağıda izleyip dinleyebilirsiniz.

Ağrı Dağı, 1972-1986 yılları arasında kullanılan 100 liralık banknotun arkasında kullanıldı.

İlginizi çekebilir  Dünyanın en yüksek binası: Burç Halife ve uzun yapılar

Yorum yapılmamış

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
wpDiscuz